Onlangs overleed Lars Faber. Oprichter van De Gewijde Reis. Hoewel het werk vooral begon met Ayahuasca is hij de laatste jaren meer bekend van de ademcoachopleiding en sprak hij vaak inspirerend over de vaderwond en de moederwond. Ik vind het een interessant gegeven in relaties en ook het werken met innerlijke delen hierbij. Vroeger al veel mentaal, emotioneel en ook fysiek lichaamswerk onderzocht en ondergaan op dit gebied, tegenwoordig vind ik het fijn om er meer binnen het veld van bewustzijn, als meditatie en contemplatie, in te peuren

We zijn allemaal in relatie, met omwonenden, collega’s, vrienden, partners. In de liefdesrelatie, waar het belang om samen te slagen nóg groter is, komen we die wonden vaak tegen. De wond is ouder dan de huidige relatie. Bijvoorbeeld: “De vrouw ziet mij niet werkelijk. Ze vertrouwt mijn intentie niet. “Ze ziet niet het goede/licht dat ik zelf ervaar.” Wanneer dat patroon al vroeg is ontstaan — bijvoorbeeld in de relatie met je moeder — wordt een latere vrouw gemakkelijk méér dan alleen zichzelf. Truus is dan Truus, maar kan tegelijkertijd onbewust de drager worden van iets ouds.

Als werkmodel is dat heel bruikbaar, zolang we niet zeggen dat álle relatieproblemen letterlijk vader- of moederwonden zijn. Temperament, hechtingsstijl, trauma, actuele onveiligheid, waarden en gewoon gedrag spelen ook mee. Maar onder veel terugkerende pijn in liefdesrelaties kom je inderdaad uit bij iets heel basaals: hoe heb ik als kind geleerd dat liefde, veiligheid, nabijheid, erkenning en vertrouwen werken? Vader en moeder — of andere primaire verzorgers — waren daarin onze eerste grote voorbeelden.

En verliefdheid maakt dat extra krachtig. Je opent je hart, laat iemand heel dichtbij komen en juist daardoor kan die ander plekken aanraken waar bijna niemand anders bij kan. In die zin vind ik het beeld van het licht van de liefde dat zichtbaar maakt wat nog pijn doet heel raak.

Vader- en moederwond in Jip-en-Janneketaal

De moederwond gaat ongeveer over:

“Zie je mij en hou je van mij zoals ik ben?” Als dat vroeger onvoldoende gevoeld werd, kan er later iets ontstaan als: Zie mij. Begrijp mij. Geloof mij. Vertrouw mijn goede bedoeling. Laat me voelen dat ik goed ben zoals ik ben. Als je partner je dan niet begrijpt, kritiek heeft of je intentie wantrouwt, doet dat soms veel meer pijn dan de situatie eigenlijk verklaart.

Het volwassen antwoord wordt dan: > “Ook wanneer jij mij even niet ziet, kan ík mezelf zien.” “Ook wanneer jij mij niet begrijpt, hoef ik mezelf niet kwijt te raken.” Dat is als het ware de innerlijke moeder ontwikkelen.

De vaderwond gaat ongeveer over:

“Ben je er voor mij en kan ik op je vertrouwen?” Als vader afwezig, onbereikbaar, onvoorspelbaar, kritisch of emotioneel niet beschikbaar was, kan iets achterblijven als: Blijf bij me. Laat me niet vallen. Bescherm me. Kies voor me. Wees duidelijk. Doe wat je zegt. Zorg dat ik veilig bij jou kan zijn. Wanneer een partner vervolgens afstand neemt, niet reageert, boos wordt of onvoorspelbaar voelt, kan die oude alarmbel aangaan.

Het volwassen antwoord wordt: > “Ik blijf.” “Ik loop niet bij mezelf weg.” “Ik kan mezelf beschermen en dragen.” Dat is de innerlijke vader ontwikkelen.

En dan gebeurt er iets moois in verliefdheid Heel simpel gezegd:

Moeder zegt: “Ik zie jou.” Vader zegt: “Ik ben er.” En diep van binnen verlangen we vaak naar allebei: > Zie mij. Hou van mij. Vertrouw mij. Blijf bij mij. In het begin van verliefdheid lijkt de geliefde dat allemaal vanzelf te doen. Eindelijk iemand die mij écht ziet! Eindelijk iemand bij wie ik thuis kan komen!

En dan komt onvermijdelijk het moment waarop die persoon dat niet doet. Niet goed luisteren. Afstand nemen. Je wantrouwen. Boos worden. Een ander standpunt hebben. Even niet beschikbaar zijn. En ineens gaat het niet meer alleen over vandaag. Het kind in ons zegt: > “Zie je wel.” “Daar gebeurt het wéér.”

Dáár begint volgens mij een veel interessantere vorm van relatie werk dan alleen leren communiceren. Communicatie blijft belangrijk, maar goede communicatie is dan het gereedschap, niet noodzakelijk de kern van de heling. De diepere beweging wordt: Van: Jij moet mij geven wat ik vroeger gemist heb. Naar: Jij maakt zichtbaar wat ik vroeger gemist heb. Naar uiteindelijk: Dankzij wat tussen ons gebeurt, kan ik leren dat nu ook zelf te dragen — én kan ik jou steeds meer ontmoeten als jou, in plaats van als mijn vader of moeder.

En daar sluit IFS (Internal Family Systems, of werken met je innerlijke delen) prachtig op aan: je hoeft die kleine jongen of dat kleine meisje niet weg te krijgen. Het volwassen, liefdevolle bewustzijn — Self — leert erbij te blijven.

Misschien is de aller-eenvoudigste samenvatting daarom: Moederwond: “Zie mij.” → Ik leer mezelf zien. Vaderwond: “Blijf bij mij.” → Ik leer bij mezelf blijven. Liefdesrelatie: “Maak mij heel.” → Laten we elkaar helpen ontdekken waar we al heel zijn én waar we nog mogen groeien. Liefde: niet: “Jij maakt dat ik nooit meer pijn voel.” maar: “Bij jou durf ik steeds meer van mezelf aan het licht te laten komen.”

En dat de ontdekking — ik die naar de moederlijn kijkt en een partner naar de vaderlijn, maar óók ieder naar de andere ouder — eigenlijk nog interessanter. Want uiteindelijk gaat het niet om de schuldige vader of de schuldige moeder. Het gaat om het ontwikkelen van beide kwaliteiten in jezelf: “ik zie je” én “ik blijf bij je.”